Güney Yarımkürede Yer Alan Ülkeler Hangileridir?

Bu yazının kapsamındaki 48 bağımsız ülke, tamamen veya kısmen Güney Yarımküre’de yer alır. Bu ülkelerin 34’ü tamamen Ekvator’un güneyindedir; 14’ünün ise kara parçaları hem Kuzey hem Güney Yarımküre’ye uzanır. Avustralya, Arjantin, Güney Afrika ve Yeni Zelanda tamamen güneyde yer alan örneklerdir. Brezilya, Endonezya ve Kenya ise iki yarımkürede bulunan ülkelere örnektir.

Bu liste ve haritalar, aşağıda adları verilen 48 bağımsız ülkenin ana kara ve ada birimlerini kapsar. Harita verisinde ayrı kodlanan bağlı ve denizaşırı bölgeler bu karşılaştırmaya dahil edilmemiştir. Bu nedenle 48 sayısı, devletlerin bütün denizaşırı varlıkları dahil evrensel bir toplam olarak okunmamalıdır. Özellikle ada ülkelerinde yalnızca başkente veya en büyük adaya değil, belirtilen kapsam içindeki diğer kara parçalarına da bakılır..

Güney Yarımküre nedir?

Güney Yarımküre, Dünya’nın Ekvator olarak adlandırılan 0° enlem çizgisinin güneyinde kalan yarısıdır. Ekvator’un kuzeyi Kuzey Yarımküre’dir. Doğu ve Batı Yarımküre ayrımı ise farklı bir çizgi olan başlangıç meridyeniyle ilişkilidir.

Antarktika’nın tamamı, Avustralya’nın kara parçaları, Güney Amerika’nın büyük bölümü, Afrika’nın güneyi ve pek çok Pasifik ile Hint Okyanusu adası Güney Yarımküre’dedir. Ancak Antarktika bir kıtadır, ülke değildir; ülke listesine eklenmez.

Tamamen Güney Yarımküre’de bulunan 34 ülke

Aşağıdaki 34 bağımsız ülkenin kara parçaları Ekvator’un güneyindedir. Ülkeler, okuyucunun hızlı bulabilmesi için bölgelere ayrılmıştır.

Güney Amerika’da tamamen güneyde bulunan ülkeler

Arjantin, Bolivya, Şili, Paraguay, Peru ve Uruguay’ın kara parçaları Ekvator’un güneyindedir. Peru çizgiye çok yakın olsa da kuzey sınırı Ekvator’un güneyinde kalır.

Brezilya bu listede değildir: Ülkenin büyük bölümü güneyde bulunmasına karşın kuzey kesimleri Ekvator’un üstüne uzanır. Aynı şekilde Kolombiya ve Ekvador da iki yarımküreye yayılır.

Afrika’da tamamen güneyde bulunan ülkeler

Güney Afrika, Namibya, Botsvana, Zambiya, Zimbabve ve Mozambik bu grubun bilinen örnekleridir. Madagaskar, Mauritius, Komorlar ve Seyşeller gibi ada ülkeleri de Ekvator’un güneyindedir. Ülke adındaki “Güney” sözcüğüne göre değil, gerçek enlem konumuna göre sınıflandırma yapılmalıdır.

Afrika’nın tamamı güneyde değildir. Ekvator; Gabon, Kongo Cumhuriyeti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Uganda, Kenya ve Somali gibi ülkelerin topraklarından da geçer.

Asya ve Okyanusya’da tamamen güneyde bulunan ülkeler

Güneydoğu Asya’da Doğu Timor, tamamen Güney Yarımküre’de yer alan bağımsız ülkedir. Endonezya’nın ise adaları Ekvator’un iki tarafında bulunduğundan aynı gruba alınması doğru değildir.

Okyanusya’da Avustralya ve Yeni Zelanda’nın yanı sıra Fiji, Papua Yeni Gine, Samoa, Solomon Adaları, Tonga, Tuvalu, Vanuatu ve Nauru tamamen güneyde bulunur. Bu ülkelerin bazıları birden fazla adadan oluştuğu için sınıflandırmada tek ada değil, ülkenin bütünü esas alınır.

Hem Kuzey hem Güney Yarımküre’de bulunan 14 ülke

Aşağıdaki 14 bağımsız ülkenin kara parçaları Ekvator’un her iki tarafında yer alır. İki ayrı durum vardır: Ekvator ülkenin kara parçasının içinden geçebilir veya ülkenin birbirinden ayrı adaları çizginin kuzeyinde ve güneyinde bulunabilir.

Ekvator hangi ülkelerin içinden geçer?

Ekvator; Brezilya, Kolombiya, Ekvador, Gabon, Kongo Cumhuriyeti, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kenya, Uganda ve Somali’nin kara parçalarını keser. Endonezya’da da bazı büyük adaların üzerinden geçer. São Tomé ve Príncipe’ye bağlı küçük Ilhéu das Rolas adacığından da Ekvator geçer.

Fakat Maldivler, Kiribati ve Ekvator Ginesi gibi örneklerde ülkenin kuzey ve güneyde ayrı kara parçaları bulunması, Ekvator’un mutlaka kara üzerinden geçtiği anlamına gelmez. Özellikle Ekvator Ginesi’nin güneyindeki Annobón adası bu ayrımın iyi bir örneğidir.

Brezilya hangi yarımkürededir?

Brezilya hem Kuzey hem Güney Yarımküre’dedir. Ekvator, ülkenin kuzeyinden geçer; Brezilya topraklarının büyük kısmı güneyde kalır. Dolayısıyla “Brezilya tamamen Güney Yarımküre’dedir” ifadesi yanlıştır.

Endonezya, Kiribati ve Maldivler hangi yarımkürededir?

Endonezya, çok sayıdaki adasıyla Ekvator’un kuzeyine ve güneyine uzanır. Kiribati de farklı adaları her iki yarımküreye yayılan bir Pasifik ülkesidir. Maldivler için de benzer bir durum geçerlidir: ülkenin kuzeydeki atollerinin yanında Ekvator’un güneyindeki adaları bulunur.

Bu örnekler, yalnızca haritada ülkenin adının yazıldığı noktaya bakmanın neden yeterli olmadığını gösterir.

Güney Yarımküre ülkeleri haritada nasıl bulunur?

Haritadan yarımküre belirlemek için şu üç soruya cevap vermek yeterlidir:

1. Ekvator çizgisi nereden geçiyor? Haritadaki 0° enlem çizgisini bulun.
2. Ülkenin bütün kara parçaları güneyde mi? Evetse ülke tamamen Güney Yarımküre’dedir.
3. Kuzeyde de kara parçası veya ada var mı? Varsa ülke iki yarımküreye yayılır.

Özellikle küçük ada ülkelerinde kullanılan haritanın ölçeği önemlidir. Çok küçük adalar genel dünya haritalarında görünmeyebilir. Bu durumda daha ayrıntılı bir harita gerekebilir.

Sık sorulan sorular

Güney Yarımküre’de kaç ülke vardır?

Bu yazı ve haritalarda listelenen 48 bağımsız ülkenin 34’ü tamamen, 14’ü kısmen güneyde bulunur. Harita verisinde ayrı kodlanan bağlı ve denizaşırı bölgeler kapsam dışıdır; bütün denizaşırı varlıkları dahil eden farklı bir sayım bu listenin kapsamına girmez.

Türkiye Güney Yarımküre’de midir?

Hayır. Türkiye’nin toprakları Ekvator’un kuzeyinde, yani Kuzey Yarımküre’dedir.

Avustralya tamamen Güney Yarımküre’de mi?

Evet. Avustralya’nın kara parçaları Ekvator’un güneyindedir.

Afrika tamamen Güney Yarımküre’de mi?

Hayır. Afrika kıtasının hem kuzeyinde hem de güneyinde geniş kara parçaları vardır. Ekvator kıtanın ortasından geçer.

Antarktika Güney Yarımküre ülkelerinden biri mi?

Hayır. Antarktika tamamen Güney Yarımküre’de bulunan bir kıtadır, bağımsız devlet değildir.

Güney Yarımküre’de mevsimler ne zaman yaşanır?

Genel olarak aralık–şubat döneminde yaz, haziran–ağustos döneminde kış yaşanır. Ancak tropikal bölgelerde yağışlı ve kurak dönemler günlük yaşam açısından mevsim adlarından daha belirgin olabilir.

Sonuç

Güney Yarımküre ülkelerini doğru sınıflandırmanın temel yolu Ekvator’a göre kara parçalarının konumuna bakmaktır. Arjantin, Güney Afrika ve Avustralya tamamen güneydeyken Brezilya, Endonezya ve Somali iki yarımküreye uzanır. Ada ülkelerinde ise küçük ve uzak adalar sonucu değiştirebilir.